muž

z Wikisłownika
Dźi do: Nawigacija, Pytać

muž

muž (hornjoserbšćina)[wobdźěłać]

substantiw, m[wobdźěłać]

[1] muž
kazus singular dual plural
nominatiw muž mužej mužojo (muže)
genitiw muža mužow (muži) muži (mužow)
datiw mužej mužomaj mužam (mužom)
akuzatiw muža mužow (muži) muži (mužow, muže)
instrumental z(e) mužom z(e) mužomaj z(e) mužemi
lokatiw po mužu po mužomaj po mužach (mužoch)



Ortografija

Dźělenje słowow: muž

Wurjekowanje

IPA: [muš], genitiw [muža]

Semantika

Woznamy:

[1] čłowjek muskeho splaha
[2] mandźelski

Dalše wujasnjenja:

W genitiwje a akuzatiwje duala je kóncowka "-ow" normalna, "-i" rědka. W pluralu přewahuje nawopak "-i". Kóncowka "-e" w pluralu we wobchadnej rěči často wustupuje, w literaturje jewi so jenož sporadisce, zwjetša w zwisku z wobrazami z wjesneho žiwjenja. Po normje so "-e" wužiwa, njejedna-li so wo ludźi w konkretnym zmysle kaž "sněhowy muž" (ze sněha natwarjena postawa) abo "lodowe muže" (11.-15. meje).

Synonymy:

[2] mandźelski

Antonymy:

[1] žona
[2] žona

Hyperonymy:

[1] čłowjek

Kolokacije:

[1] mój muž; muž a žona; wódny muž (= mytiska bytosć); sněhowy muž; lodowe muže; poprjancowy muž; naš muž

Přikłady:

[1] Njech jeho wódny muž łapi! (Radyserb)
Tu nadobo, kaž by to njewidźana a njesłyšana złósć była, dachu so wšitcy ći železni mužojo do hibanja. (Radlubin)
A što wón, Pětr, wo wšěch tych mužoch wědźeše? (Kubašec)
[2] Smy tola jenož štyri hospodarstwa, a na kóždym jenož muž a žona. (Brězan)
Nětko so muže k hraću sydnu, žony pak sebi hromadźe powědaja. (Ćišinski)

Rěčne wobroty:

mokry kaž wódny muž (= na žimanje mokry); muža cholowy zuwać (= knjejstwo w swójbje přewzać); muž kaž suk/sukaty dub (= jara sylny muž); muž při mužu kaž wroble do pšeńcy (žortnje = ze zjednoćenymi mocami); muž wot słowa (= něchtó, kiž čini, štož praji); so stupić kaž poprjancowy muž (= ničo nječinić a so posłužować dać); swojeho a stać (= so jako kmany wopokazać); wódny muž je někoho zajał/hrabnył/łapił (= něchtó je so zatepił); wołać kaž lěsny muž (= rjejić); wulkeho muža hrać (= so naduwać)

Wotwodźene wopřijeća:

mužisko; zmužić so; zmužity;


Přełožki[wobdźěłać]

Zapadosłowjanske[wobdźěłać]
Wšitke[wobdźěłać]


Commons