z
z Wiktionary
z
Wobsah |
[wobdźěłać] z (hornjoserbšćina)
[wobdźěłać] prepozicija
Semantika
Woznamy:
- [1] Prepozicija z z genitiwom woznamjenja:
- směr z něčeho won: knihu z toboły wućahnyć
- časowy dypk: mólba z baroka (kedźbu na rozdźěl mjez z a wot)
- [2] Prepozicija z z instrumentalom woznamjenja:
- grat, z kotrymž so něšto čini (z nožom krać) abo kiž jednanje zmóžni (z woknom won hladać, z durjemi nutř hić)
- dalšeho wobdźělnika na jednanju: so z nanom wuchodźować
- přičinu: so z hněwom pukać, z hłodom wumrěć
Dalše wujasnjenja:
- Z ma wokalizowanu wariantu ze, kiž so trjeba, započina-li so slědowace słowo z frikatiwom, nimo toho před formami wot "ja" a "wšón": ze sćěnu, ze mnu, ze wšeho.
- Nimo z eksistuje dotal njespisowna warianta zes, kiž so we wobchadnej rěči powšitkownje wužiwa, a so w ertnej rěči preferuje, hdyž leži wosebity doraz na njej: "Zes nim abo bjez njeho?"
Přikłady:
- [1] Tónle zaćišć zesylnja so při pokročowanju lektury z druhim dźělom knižki, wuběrkom zes zběrki "Spać w meji měli zakazać" (1983). (Rozhlad 1997)
- [2] Wonaj zes Prenšu staj woheń zabiwałoj a žony su wodu nosyli a pomhali, tak su chěžu zdźerželi. (Rozhlad 1995)
