K wobsahej skočić

Rekonstrukcija:Prasłowjanšćina/dobrъ

z Wikisłownika
 Tutón Prasłowjanšćina zapisk wobsahuje rekonstruowane wopřijeća a korjenje. Tuž njejsu wopřijeća w tutym zapisku direktnje dopokazane, ale su na zakładźe přirunowaceho rěčespyta prawdźepodobnje eksistowali.

Prasłowjanšćina

[wobdźěłać]

Etymologija

[wobdźěłać]

Zdźědźene z Proto-Balto-Slavic *dabras, z Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ- (“to fashion, fit”). łaćonšćina faber (“rjemjeslnik; kowar”) sugeruje Proto-Indo-European *dʰh₂ebʰ-ro-s.

Přiwuzny z letišćina dabravecis (“zmužity, kedźbny čłowjek”).

Kajkostnik

[wobdźěłać]

*dòbrъ (komparatiw *lučьjь abo *uňьjь)[1][2][3][4][5]

  1. good, right (suitable, appropriate, proper, adequate, relevant)
    Předłoha:ant
  2. (wo čłowjekach) dobry (přiměrjeny, přisprawny, přihódny)
  3. (wo čłowjekach) dobry (hard-working; conscientious, dutiful, scrupulous, fluent, proficient)
  4. (wo čłowjekach) strowy
    Synonym: *sъdòrvъ
    *dòbro sъdòrvьje ― wellness, well-being
  5. (wo času) good (proper, appropriate; advantageous)
    *dòbrъ čàsъ ― proper, appropriate, right time
    *dòbrъ čàsъ ― happy, auspicious time
  6. (wo lěkarstwach) good (proper, effective)
  7. (wo wěcach) dobry (having a high quality; not damaged, not worn)
  8. (wo zemi, pódźe) płódny
    Synonym: (North Slavic) *žiznъ
    *dòbra zemľà ― płódna zemja
  9. (wo zwěrjatach) efficient, fully operational
    *dòbrъ kòňь ― eficientny, spěšny, sylny kóń
  10. (wo jědźi) słódny
    *dòbra vodà ― čerstwa woda
    (West and South Slavic) *dòbro ědlo ― słódna jědź
  11. good (beneficial)
    *dòbrъ uroďajь ― abundant, rich harvest
  12. presaging, heralding good fortune, prosperity, success, happiness
    *dòbro ùtro ― good morning
    *dòbrъ dь̏nь ― good day
    *dòbra nòťь ― good night
  13. (wo měrach) wuznamny, njemały, wulki
    *dòbra starostь ― staroba
  14. (wobchadny) dobry (kind, friendly, welcoming)
    *dòbra my̑slь ― dobra mysl
    *dòbra my̑slь ― noble intention
    *dòbro sь̑rdьce ― kindness
    *dòbra voľà ― good will
    *dòbra voľà ― free will
  15. (wobchadny) dobry (moral, ethical)
    *dòbrъ čelověkъ ― dobry čłowjek

Skłonjowanje

[wobdźěłać]

Wotwodźene zapřijeća

[wobdźěłać]
słowjesa

Přiwuzne zapřijeća

[wobdźěłać]
wěcowniki

Potomne

[wobdźěłać]

Připisy

[wobdźěłać]
  1. ↑ Derksen, Rick (2008) “*dobrъ”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, strona 110
  2. ↑ Olander, Thomas (2001) “dobrъ dobra dobro”, in Common Slavic Accentological Word List‎, Copenhagen: Editiones Olander
  3. ↑ Oleg Trubačow, editor (1978), “*dobrъ(jь)”, in Этимологический словарь славянских языков [Etymologiski słownik słowjanskich rěčow] (in rušćina), numbers 5 (*dělo – *dьržьlь), Moskwa: Nauka, strona 45
  4. ↑ Sławski, Franciszek, editor (1979), “dobrъ”, in Słownik prasłowiański [Słownik prasłowjanski] (in pólšćina), volume 3 (davьnъ – dobirati sę), Wrocław: Ossolineum, →ISBN, strona 310
  5. ↑ Klotz, Emanuel (2017) “*da̱bru”, in Urslawisches Wörterbuch [Słownik prasłowjanski] (in němčina), 1st wudaće, Wien: Facultas, →ISBN, strona 86

Bibliografija

[wobdźěłać]
  • Boryś, Wiesław (2005) “dobry”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymologiski słownik pólskeje rěče] (in pólšćina), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN, strona 115
  • Bańkowski, Andrzej (2000) “dobry”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymologiski słownik pólskeje rěče] (in pólšćina), strona 278
  • Sławski, Franciszek (1958-1965) “dobry”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymologiski słownik pólskeje rěče] (in pólšćina), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, strona 151
  • Vasmer, Max (1964) “до́брый”, in Oleg Trubačow, transl., Этимологический словарь русского языка [Etymologiski słownik ruskeje rěče] (in rušćina), volumes 1 (А – Д), Moscow: Progress, stronas 520-521
  • Melničuk, Oleksandr, editor (1982–2012), “до́брий”, in Етимологічний словник української мови [Etymologiski słownik ukrainskeje rěče] (in ukrainšćina), Kyiv: Naukova Dumka
  • Martynaw, Wiktar, Cychun, Hjenadź, editors (1978–2017), “до́бры”, in Этымалагічны слоўнік беларускай мовы [Etymologiski słownik běłoruskeje rěče] (in běłorušćina), Minsk: Belaruskaia navuka
  • Georgjew, Wladimir, editor (1971), “добъ́р”, in Български етимологичен речник [Etymologiski słownik bołharskeje rěče] (in bołharšćina), volume 1 (А – З), Sofia: Bulgarian Academy of Sciences Pubg. House, →ISBN, strona 402
  • Skok, Petar (1971) “dobar”, in Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika [Etymologiski słownik chorwatskeje abo serbiskeje rěče] (in chorwatšćina), volumes 1 (A – J), Zagreb: JAZU, strona 420
  • Lua-zmylk w Modul:quote, w lince 1351: URL not allowed to contain a space, but saw |entryurl=https://fran.si/iskanje?FilteredDictionaryIds=193&View=1&Query=<strong class="error"><span class="scribunto-error mw-scribunto-error-f37d663e">Skriptowy zmylk: Tajki modul &quot;string&quot; njeje.</span></strong>.
  • Předłoha:Ž:cs:Rejzek:2007
  • Machek, Václav (1968) “dobrý”, in Etymologický slovník jazyka českého [Etymologiski słownik čěskeje rěče], 2nd wudaće, Prague: Academia, strona 122
  • Králik, Ľubor (2016) “dobrý”, in Stručný etymologický slovník slovenčiny [Krótki etymologiski słownik słowakšćiny] (in słowakšćina), Bratislava: VEDA; JÚĽŠ SAV, →ISBN, strona 128
  • Schuster-Šewc, Heinz (1978) “dobry”, in Historisch-etymologisches Wörterbuch der ober- und niedersorbischen Sprache (in němčina), numbers 3 (čurać – ewangelski), Bautzen: Domowina-Verlag, →ISBN, strona 156
  • Havlová, Eva, editor (1992), “dobrъ”, in Etymologický slovník jazyka staroslověnského [Etymologiski słownik starosłowjanskeje rěče] (in čěšćina), numbers 3 (dělo – gospodь), Prague: Academia, →ISBN, strona 137
  • Lehr-Spławiński, Tadeusz, Polański, Kazimierz (1962) “dübrĕ”, in Słownik etymologiczny języka Drzewian połabskich [Etymologiski słownik rěče drjewjanskich Słowjanow] (in pólšćina), number 1 (A – ďüzd), Wrocław, Warszawa etc.: Ossolineum, strona 129
Z "https://hsb.wiktionary.org/w/index.php?title=Rekonstrukcija:Prasłowjanšćina/dobrъ&oldid=17915"