měć

z Wikisłownika
Zur Navigation springen Zur Suche springen

měć (hornjoserbšćina)[wobdźěłać]

słowjeso[wobdźěłać]

wosoba singular dual plural
1. mam mamoj mamy
2. maš mataj, matej1 maće
3. ma mataj, matej1 maju/maja
aspekt -
transgresiw mějo, mějicy
prezensowy particip mějacy
preteritowy particip měty
ł-forma měł, měła, měło, měłoj, měli, měłe
werbalny substantiw měće


preteritum
wosoba singular dual plural
1. mějach mějachmoj mějachmy
2. měješe měještaj, měještej1 měješće
3. měješe měještaj, měještej1 mějachu
imperatiw
wosoba singular dual plural
1. mějmoj mějmy
2. měj mějtaj, mějtej1 mějće
3. njech ma njech mataj, matej1 njech maju/maja

1 kóncowka -taj so wužiwa jenož w muskim čłowječim rodźe (pola animatow–racionalow), -tej w muskim zwěrjacym (pola animatow–nonracionalow), muskim wěcnym (pola inanimatow), žónskim a srjedźnym rodźe

Prawopis[wobdźěłać]

Dźělenje słowow:

měć

Wurjekowanje

MFA: /mie̯t͡ɕ/

Semantika[wobdźěłać]

Woznamy:

[1] wobsedźeć
[2] (modalne słowjeso) być zawjazany k čemu
- So powužiwa w přitomnym času
[3] (modalne słowjeso) sylne doporučenje něšto zčinić
- Tu so słowjeso wužiwa w podobje z ł (měł, měła, měło, ...) a z móžnostnym wašnjom (konjuntiwom) wot być (bych, by, bychmy, ...), kotrež wšak móže być wuwostajene, tuž z „wón by měł“ so stanje „wón měł“ (narozdźěl wot předpřitomnosći – perfekta „wón je měł“).
[4] w prašenju, kaž so něchtó čuje

Pochad:

Z prasłowjanskeho *jьměti [→en], porunaj z čěskim mít (narěčowym mět), słowakskim mať, pólskim mieć, bołharskim imam (w pěrnjej wosobje), serbochorwatskim imati.

Přikłady:

[1] Mam čerwjene auto.
[2] Što mam činić?
[2] Rěknychu, zo je mamy wopytać.
[3] Byštej měłoj ćeknyć.
[3] Ja měła we swojej jstwě porjadk sčinić.
[4] Kak so maš?

Synonymy:

[1] wobsedźeć
[2] -
[3] dyrbjeć
[4] (wobrot) kak so ći wjedźe/dźe?

Rěčne wobroty:

wjetši sy, wjetše maš prawo
wštiko ma swój kónc, kołbasa dwaj
lěpje so maš, lěpje sej žadaš

Referency a dalše informacije

  • Buk Jakub: 1000 serbskich přisłowow a přisłownych prajidmow. Budyšin, Maćica Serbska: ćišćał E. M. Monse, 1862, přistupny online.